ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 361




                                               

Трасалогія

Трасалогія - крыміналістычнае вучэнне пра сляды, адна з цэнтральных частак крыміналістычнай тэхнікі, у ёй вывучаюцца тэарэтычныя асновы і заканамернасці ўзнікнення слядоў, якія адлюстроўваюць механізм здзяйснення злачынства; распрацоўваюцца рэкам ...

                                               

Эксперт

Эксперт - спецыяліст, які запрашаецца ці наймаецца за ўзнагароджанне, для выдачы кваліфікаванага заключэння або меркавання па пытанні, разглядаемага або вырашага іншымі людзьмі, менш кампетэнтнымі ў гэтай галіне.

                                               

Крыптаграфія

Крыптаграфія - навука пра метады забеспячэння прыватнасці і аўтэнтычнасці інфармацыі. Першапачаткова крыптаграфія вывучала метады шыфравання інфармацыі - абарачальнага пераўтварэння адкрытага зыходнага тэксту на аснове сакрэтнага алгарытму і/ці к ...

                                               

Агенцтва нацыянальнай бяспекі

Агенцтва нацыянальнай бяспекі - разведвальная арганізацыя Злучаных Штатаў. Афіцыйна створана 4 лістапада 1952 года, лічыцца найбуйнейшым дзяржаўным агенцтвам па зборы разведвальнай інфармацыі. Адказвае за збор і аналіз замежных камунікацый, іх ка ...

                                               

Бінарны алгарытм вылічэння НАД

Бінарны алгарытм Еўкліда - метад знаходжання найбольшага агульнага дзельніка двух цэлых лікаў. Гэты алгарытм больш хуткі, чым звычайны алгарытм Еўкліда, бо замест павольных аперацый дзялення і множання выкарыстоўваюцца зрухі. Алгарытм быў вядомы ...

                                               

Крыптавечарына

Крыптавечарына - гэта глабальная ініцыятыва шырокіх массаў людзей прадстаўляць базавыя веды практычнай крыптаграфіі, такія як ананімная сетка Tor, вечарыны падпісвання ключоў, TrueCrypt, віртуальныя прыватныя сеткі для шырокай грамадскасці. Як сп ...

                                               

Шыфр Бэкана

Шыфр Бэ́кана - метад утойвання сакрэтнага паведамлення, прыдуманы Фрэнсісам Бэканам у пачатку XVII стагоддзя. Ён распрацоўваў шыфры, якія б дазвалялі перадаваць сакрэтныя паведамленні ў звычайных тэкстах так, каб ніхто не ведаў аб гэтых паведамле ...

                                               

GnuPG

GNU Privacy Guard, GnuPG, GPG - вольная альтэрнатыва набору крыптаграфічнага ПЗ PGP пад ліцэнзіяй GNU General Public License. з’яўляецца часткай праекту GNU, атрымала гранты ад нямецкіх уладаў. GnuPG цалкам сумяшчальны са стандартам IETF OpenPGP. ...

                                               

PGP

PGP - кампютарная праграма для шыфравання і электроннага лічбавага подпісу паведамленняў, файлаў і іншай інфармацыі. Упершыню распрацавана Піліпам Цымерманам у 1991 годзе.

                                               

SSH

SSH - сеціўны пратакол прыкладнога ўзроўню, дазваляе здзяйсняць аддаленае кіраванне аперацыйнай сістэмай і тунэляванне TCP-злучэнняў. Падобны функцыйнасцю да пратаколаў Telnet і rlogin, але, у адрозненні ад іх, шыфруе ўвесь трафік, уключаючы і пе ...

                                               

SSL

SSL - крыптаграфічны пратакол, які забяспечвае ўсталяванне бяспечнага злучэння паміж кліентам і серверам. SSL першапачаткова быў распрацаваны кампаніяй Netscape Communications. Пасля на падставе пратакола SSL 3.0 быў распрацаваны і прыняты станда ...

                                               

Вымярэнне

Вымярэнне, сукупнасць аперацый для вызначэння велічыні, альбо, іншымі словамі, - для вызначэння суадносін адной велічыні з другой аднароднай велічынёй, прынятай за адзінку, якая захоўваецца ў тэхнічным сродку. Забеспячэнне адзінства вымярэнняў - ...

                                               

Метр

Метр - адзінка вымярэння адлегласці ў метрычнай сістэме мер і Міжнароднай сістэме адзінак вымярэння СІ. Скарочанае пазначэнне: бел.: м, міжн.: m. Метр роўны адлегласці, якую праходзіць святло ў вакууме за прамежак часу, роўны 1 / 299 792 458 секунды.

                                               

Прыкладная матэматыка

Прыкладная матэматыка - вобласць матэматыкі, якая разглядае ўжыванне матэматычных метадаў, алгарытмаў у іншых галінах навукі і практыцы. З прыкладной матэматыкай цесна звязаны: лікавыя метады, матэматычная фізіка, лінейнае праграмаванне, аптыміза ...

                                               

Лікавыя метады

Лікавы аналіз, ці лікавыя метады - раздзел матэматыкі, у якім распрацоўваюцца і даследуюцца метады лікавага рашэння матэматычных задач. Метады вылічальнай матэматыкі прыбліжаныя, падзяляюцца на аналітычныя і лікавыя.

                                               

Лінейнае праграмаванне

Лінейнае праграмаванне - раздзел матэматычнага праграмавання, прысвечаны тэорыі і метадам рашэння задач аб экстрэмумах лінейных функцый пры абмежаваннях, зададзеных сістэмамі лінейных роўнасцей і няроўнасцей. Агульная пастаноўка задачы лінейнага ...

                                               

Матэматычная лінгвістыка

Матэматычная лінгвістыка - матэматычная дысцыпліна, прадметам якой зяўляецца распрацоўка і вывучэнне паняццяў, якія ствараюць аснову фармальнага апарата апісання структуры натуральных моваў, у т. л. метамовы лінгвістыкі. Дысцыпліна шырока карыста ...

                                               

Даўгавечнасць

Даўгавечнасць вызначаецца двума ўмовамі: фізічным або маральных зносам Фізічны знос наступае ў тым выпадку, калі далейшы рамонт і эксплуатацыя элемента або сістэмы становяцца ўжо нявыгаднымі, так як выдаткі перавышаюць прыбытак у эксплуатацыі; Ма ...

                                               

Атамная электрастанцыя

Атамная электрастанцыя, комплекс тэхнічных збудаванняў, прызначаны для выпрацоўкі электрычнай энергіі праз выкарыстанне энергіі, якая выдзяляецца пры кантраляванай ядзернай рэакцыі.

                                               

Паліўна-энергетычны комплекс

Паліўна-энергетычны комплекс - зяўляецца важнейшай структурнай складаючай нацыянальнай эканомікі. ПЭК уключае сістэмы здабычы, транспарціроўкі, захоўвання, вытворчасці і размеркавання асноўных відаў энерганосьбітаў: прыроднага газу, нафты і праду ...

                                               

Электрычная станцыя

Электрычная станцыя, электрастанцыя - прадпрыемства па выпрацоўцы электрычнай энергіі. Найбольш электраэнергіі ў свеце атрымоўваюць на цеплавых электрычных станцыях, якія выкарыстоўваюць энергію згарання арганічнага паліва. Таксама значную колька ...

                                               

Заліў Амундсена

Заліў Амундсена - заліў Паўночнага Ледавітага акіяна, паміж берагамі Канады і астравамі Банкс і Вікторыя. Заліў быў адкрыты ў 1826 годзе палярнымі даследчыкамі Джонам Франкліным і Джонам Рычардсанам, які нанёс на карту частку берагавой лініі залі ...

                                               

Гара Амундсена

Гара Амундсена - нунатак ва Усходняй Антарктыдзе, у заходняй частцы Зямлі Уілкса, каля ўсходняга борта вываднога ледавіка Дэнмана пад 67°13 паўднёвай шыраты і 100°44 усходняй даўгаты. Вышыня 1445 м. Складзена пратэразойскімі пародамі. Ледавіковая ...

                                               

Нарвежская антарктычная экспедыцыя (1910-1912)

Нарве́жская паля́рная экспеды́цыя 1910 - 1912 гадоў пад кіраўніцтвам Руаля Амундсена - даследчая экспедыцыя ў Антарктыку, галоўнай мэтай якой было дасягненне Паўднёвага геаграфічнага полюса. У час экспедыцыі, якая праходзіла ў вострай канкурэнтна ...

                                               

Метад Гауса

Метад Гауса - класічны метад рашэння сістэмы лінейных алгебраічных ураўненняў. Названы ў гонар нямецкага матэматыка Карла Фрыдрыха Гауса. Гэта метад паслядоўнага выключэння пераменных, калі з дапамогай элементарных пераўтварэнняў сістэма ураўненн ...

                                               

Гумбальцкая гавань

Гумбальцкая гавань - рачная гавань у берлінскім раёне Мітэ ў непасрэднай блізкасці ад Цэнтральнага вакзала на поўнач ад лукавіны Шпрэе і злучае раку з Берлінска-Шпандаўскім суднаходным каналам. Пабудавана па праекце ландшафтнага архітэктара Петэр ...

                                               

Геній Чарльза Дарвіна

"Геній Чарльза Дарвіна" - трохсерыйны дакументальны фільм аб творчасці Чарлза Дарвіна, спрэчным вытлумачэнні яго вучэння і апазіцыі яму, асабліва рэлігійнай. Уключае, сярод іншага, інтэрвю са Стывенам Пінкерам, Дэніэлам Денетам і Роўэнам Уільямсам.

                                               

Паходжанне відаў (апавяданне)

У матэрыялістычным і атэістычным грамадстве, якім з’яўляўся СССР, вялікую ролю прыпісваюць тэорыі эвалюцыі Чарльза Дарвіна. Сам аўтар тэорыі выглядаў культавай фігурай, як заснавальнік ўсёперамагальнага вучэння аб паходжанні відаў. У гэтым культу ...

                                               

Ворагі розуму

"Ворагі розуму" - дакументальны фільм у двух частках аб забабонах і ірацыяналізме. Вядучы і сцэнарыст Рычард Докінз разглядае абгрунтаванасць астралогіі, лазаходніцтва, гамеапатыі і іншых навукова непацверджаных практык, і робіць здагадкі пра пры ...

                                               

Корань усіх бедаў?

"Корань усіх бедаў?" - дакументальны фільм аб рэлігіі, які разглядае рэлігію крытычна. Вядучы і сцэнарыст Рычард Докінз ставіць пад сумнеў карыснасць і рацыянальнасць рэлігіі. Гутарыць з шэрагам як радыкальных так і ўмераных рэлігійных дзеячаў, з ...

                                               

Growing Up in the Universe

Вырастаючы ў Сусвеце - серыя з пяці навукова-папулярных лекцый Рычарда Докінза, дадзеных у рамках Калядных лекцый Каралеўскага Таварыства ў 1991 - 1992 гадах і заснятых Бі-бі-сі. У 1996 годзе Докінз напісаў кнігу Падымаючыся на пік неверагоднага, ...

                                               

Электрамагнітнае выпраменьванне

Электрамагні́тныя хва́лі - узбурэнні электрамагнітнага поля, якія распаўсюджваюцца ў прасторы з канечнай скорасцю. Існаванне электрамагнітных хваль прадказаў М. Фарадэй у 1832, Дж. К. Максвел у 1865 тэарэтычна даказаў, што электрамагнітныя ваганн ...

                                               

Аўтапартрэт Леанарда

Аўтапартрэт Леанарда - аўтапартрэт, які прыпісваецца Леанарда да Вінчы. Знаходзіцца ў Каралеўскай бібліятэцы ў Турыне. Лічыцца, што мастак намаляваў яго ў 60-гадовым узросце.

                                               

Сфумата

Сфумата - у жывапісе і графіцы эпохі Адраджэння жывапісны прыём выкарыстання багацця і тонкасці градацый светлаценю, якому ўласцівы мяккасць мадэліроўкі, няўлоўнасць прадметных абрысаў, адчуванне паветранага асяроддзя. Распрацаваны Леанарда да Вінчы.

                                               

Замак Вартбург

Замак належыў нямецкаму шляхецкаму роду Людавінгаў. Упершыню згадваецца ў 1080 годзе У 1247 годзе Вартбург адыходзіць да дынастыі Ветынаў, а крыху пазней становіцца рэзідэнцыяй маркграфаў Мейсэнскіх. У XV стагоддзі ён страчвае сваё значэнне. З 12 ...

                                               

Нарвежская палярная экспедыцыя (1893-1896)

Нарве́жская паля́рная экспеды́цыя 1893 - 1896 гадоў на караблі "Фрам" пераследвала мэты даследавання высокіх шырот Арктыкі і дасягненні геаграфічнага Паўночнага полюса. Кіраўнік і начальнік экспедыцыі - Фрыцьёф Нансен. Экспедыцыя стала істотным п ...

                                               

Фрам

Фрам - знакаміты карабель, на якім з 1893 па 1912 гады ажыццяўляюцца тры нарвежскія экспедыцыі да Паўночнага і Паўднёвага полюсаў. Назва карабля ў перакладзе з нарвежскай азначае Наперад. Быў адмыслова пабудаваны як экспедыцыйнае судна. Ад самай ...

                                               

Беларуская граматыка Тарашкевіча (1918)

"Беларуская граматыка для школ" - школьная граматыка беларускай мовы, апрацаваная Б. Тарашкевічам і выдадзеная ў Вільні, у паралельных кірыліцкім і лацінскім варыянтах. Граматыка некалькі разоў перавыдавалася ў Заходняй Беларусі Гл. таксама: Бела ...

                                               

Беларуская граматыка Тарашкевіча (1929)

"Беларуская граматыка для школ" - школьная граматыка беларускай мовы, апрацаваная Б. Тарашкевічам і выдадзеная ў Вільні. Граматыка зяўлялася пятым у Заходняй Беларусі, значна пераробленым і пашыраным, выданнем школьнай граматыкі Тарашкевіча, выда ...

                                               

Зігмунд у кавярні

Апавяданне "Зігмунд у кавярні" з ранняй творчасці Віктара Пялевіна прымяняе характэрны аўтарскі прыём: гульня з чаканнямі чытача і непрадказальны фінал. Падобны прыём сустракаецца і ў іншых яго творах: "Жыццё насякомых", "Пустэльнік і Шасціпалы", ...

                                               

Агульная тэорыя адноснасці

Агульная тэорыя адноснасці - тэорыя гравітацыі, апублікаваная Альбертам Эйнштэйнам ў 1915 годзе. У адрозненне ад нерэлятывісцкай тэорыі гравітацыі Ньютана, прыдатная для апісання гравітацыйнага ўзаемадзеяння цел, якія рухаюцца з хуткасцю, блізкай ...

                                               

Гравітацыйнае чырвонае зрушэнне

У фізіцы, гравітацыйнае чырвонае зрушэнне з’яўляецца праявай эфекту змены частаты выпушчанага некаторай крыніцай святла па меры аддалення ад масіўных аб’ектаў, такіх як зоркі і чорныя дзіры; яно назіраецца як зрух спектральных ліній блізкіх да ма ...

                                               

Парадокс блізнят

Парадо́кс блізня́т - уяўны эксперымент, пры дапамозе якога спрабуюць "даказаць" супярэчлівасць спецыяльнай тэорыі адноснасці. Згодна СТА, з пункту гледжання "нерухомых" назіральнікаў усе працэсы ў аб’ектаў, якія рухаюцца, запавольваюцца. З іншага ...

                                               

Прынцып эквівалентнасці сіл гравітацыі і інерцыі

Прынцып эквівалентнасці сіл гравітацыі і інерцыі - эўрыстычны прынцып, выкарыстаны Альбертам Эйнштэйнам пры вывадзе агульнай тэорыі адноснасці. Адзін з варыянтаў яго выкладу: "Сілы гравітацыйнага ўзаемадзеяння прапарцыянальныя гравітацыйнай масе ...

                                               

Спецыяльная тэорыя адноснасці

Спецыя́льная тэо́рыя адно́снасці - тэорыя, якая апісвае, як адбываюцца фізічныя працэсы ў залежнасці ад абранай сістэмы адліку. Спецыяльная тэорыя адноснасці была распрацавана Альбертам Эйнштэйнам і з’яўляецца ўдасканаленнем механікі Ньютана для ...

                                               

Ураўненні Эйнштэйна

Ураўненні Эйнштэйна - ураўненні гравітацыйнага поля ў агульнай тэорыі адноснасці, якія звязваюць паміж сабой метрыку скрыўленай прасторы-часу з уласцівасцямі матэрыі, што запаўняе яе. Тэрмін выкарыстоўваецца і ў адзіночным ліку: "ураўненне Эйнштэ ...

                                               

Астраном

Астраном - вучоны, які спецыялізуецца ў галіне астраноміі. Прафесійныя астраномы - людзі, якія займаюцца астраноміяй прафесійна. Сучасныя метады астраноміі патрабуюць добрых ведаў матэматычных метадаў, таму ў прафесійных астраномаў звычайна ёсць ...

                                               

Асьміна

Асьміна - даўняя мера сыпкіх рэчываў. Згадваецца з канца XV стагоддзя. Адна з асноўных мер сыпкіх целаў на Русі. Атрымала шырокае распаўсюджванне, бо была практычная ў разліках у сілу меншага, чым у чвэрці, абёму. Існаваў узор гэтай меры - мерная ...

                                               

Віленская бочка

Віленская бочка - мера сыпкіх рэчываў у ВКЛ, пазней на землях ВКЛ у складзе Расіі. Паводле пастановы сойма ВКЛ 1766 віленская бочка раўнялася 406.54 л, і прыблізна адпавядала 19 пудам пшаніцы, 18 - жыта, 15 - ячменю, 10 пудам аўса. Пасля далучэнн ...

                                               

Галон

Галон - адзінка абёму у сістэме англійскіх мер, выкарыстоўваецца ў Англіі, ЗША і іншых краінах пераважна для вымярэння абёму вадкіх і сыпкіх цел. Англійскі і амерыканскі галон адрозніваюцца адзін ад аднаго па сваіх памерах. Англійскі галон = 4.54 ...