ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 34




                                               

Філасофская катэгорыя

Катэгорыя - філасофскае, найбольш агульнае і істотнае паняцце, якое выражае адну з асноўных форм або адно з асноўных аднясенняў быцця і г.д) Таксама такім словам азначаюцца разрад, група, ступень.

                                               

Эфір (стыхія)

Эфі́р - найтанчэйшая пятая стыхія ў антычнай і сярэднявечнай натурфіласофіі, фізіцы і алхіміі. Яго сінонімамі былі тэрміны "пятая стыхія", "пятае цела", "пятая сутнасць". Лацінскія эквіваленты тэрміна выкарыстоўваліся ў рымскай і сярэднявечнай фі ...

                                               

Гуманізм

Гуманізм - светапогляд, у цэнтры якога знаходзіцца ідэя чалавека як найвышэйшай каштоўнасці; узнік як філасофская плынь у эпоху Адраджэння. Гуманізм сцвярджае каштоўнасць чалавека як асобы, яго правы на свабоду, шчасце, развіццё, праяву сваіх здо ...

                                               

Новая набожнасць

Новая набожнасць - рух духоўнай адновы ў каталіцтве ў канцы XIV-пачатку XVI стагоддзя. Гэты рух бярэ свой пачатак у манаскіх дамах Паўночнай Еўропы ў канцы XIV стагоддзя, разам з пачаткам росквіту гуманізму ў Італіі, і меў за мэту духоўнае адрадж ...

                                               

Анархізм

Анархізм - палітычная тэорыя, для каторай мэтай зяўляецца ўсталяванне анархіі, стварэнне грамадства, дзе індывіды вольна супрацоўнічаюць на роўных. Анархізм супрацьстаіць любым формам іерархічнага кантролю і дамінавання. Тэрмін "анархізм" і яго в ...

                                               

Антыкамунізм

Антыкамуні́зм - сукупнасць ідэалогій і палітычных дактрын, накіраваная супраць камуністычных ідэй, палітычных арганізацый і камуністычных аднапартыйных рэжымаў.

                                               

Антыкапіталізм

Антыкапіталізм - шырокі спектр рухаў, ідэй і падыходаў, якія выступаюць супраць капіталізму. Антыкапіталісты, у строгім сэнсе гэтага слова, гэта тыя, хто хочуць цалкам замяніць капіталізм іншай сістэмай. Аднак ёсць таксама ідэі, якія можна ахарак ...

                                               

Антыфашызм

Антыфашызм - апазіцыйная фашысцкім ідэялогіям палітычная плынь. Антыфашысцкае рух пачаўся ў некаторых еўрапейскіх краінах у 1920-я гады, і ў канчатковым выніку распаўсюдзіўся на іншыя краіны па ўсім свеце.

                                               

Еўракамунізм

Еўракамунізм - тэрмін, які пазначае палітычныя змены, якія адбыліся ў камуністычных партыях Заходняй Еўропы на працягу 1970-х гг., уключаючы распрацоўку нацыянальных, ліберальных і дэмакратычных стратэгій для дасягнення сацыялізму. У кнізе "Еўрак ...

                                               

Інтэрнацыяналізм

Інтэрнацыяналізм - ідэалогія, якая прапаведуе дружбу і супрацоўніцтва паміж нацыямі. Існуюць розныя варыянты інтэрнацыяналізму: у прыватнасці, пралетарскі інтэрнацыяналізм у марксізме пазначае салідарнасць пралетарыяў розных краін у барацьбе супр ...

                                               

Канвергенцыя

Канвергенцыя - - працэс сыходжання, набліжэння падабенства між рознымі грамадствамі, якія знаходзяцца на адной стадыі гісторыі, адхілення знешняй пазаэканамічнай няроўнасці, логіка згладжвання сацыяльных канфліктаў, ліберальна-дэмакратычных пераў ...

                                               

Легітымізм

Легітымі́зм - палітычная тэорыя ў Заходняй Еўропе, якая прызнае гістарычнае права дынастый на рашэнне асноўных прынцыпаў дзяржаўнага ладу. Высунута Талейранам на Венскім кангрэсе ў мэтах абгрунтавання і абароны тэрытарыяльных інтарэсаў Францыі, я ...

                                               

Лібералізм

Лібералізм - філасофская, эканамічная і палітычная ідэалогія, галоўнай вартасцю якой ёсць свабода чалавека распараджацца сваёй асобай і ўласнасцю. Лібералізм стаў рухавіком вызвалення ад догмаў феадалізму і абсалютызму, якія апраўдвалі несвабоду ...

                                               

Марксізм-ленінізм

Марксізм-ленінізм - навуковая сістэма філасофскіх, эканамічных і сацыяльна-палітычных поглядаў, складнікаў светапогляду працоўнага класа; навука пра спазнанне і рэвалюцыйнае пераўтварэнне свету, пра законы развіцця грамадства, прыроды і чалавечаг ...

                                               

Мілітарызм

Мілітарызм - дзяржаўная ідэалогія, скіраваная на апраўданне палітыкі няспыннага нарошчвання ваеннай моцы дзяржавы і адначасова дапушчальнасці выкарыстання ваеннай сілы пры вырашэнні міжнародных і ўнутраных канфліктаў. Мілітарызму ўласціва гонка ў ...

                                               

Свабода

Свабо́да - магчымасць чалавека дзейнічаць у адпаведнасці са сваімі мэтамі, жаданнямі, інтарэсамі. Практычная рэалізацыя свабоды ажыццяўляецца пры наяўнасці абектыўнай магчымасці для дзейнасці. Свабода - у самім агульным сэнсе, наяўнасць магчымасц ...

                                               

Трацкізм

Трацкізм - ідэйна-палітычная плынь у рабочым руху пачатку XX ст., аснову ідэалогіі і практыкі якога складалі тэорыя "перманентнай рэвалюцыі", адмаўленне магчымасці перамогі сацыялістычнай рэвалюцыі і пабудовы сацыялізму ў адной краіне і іншыя ідэ ...

                                               

Федэралізм

Федэралізм - асноўны прынцып федэрацыі, прызнанне палітычным ідэалам федэратыўнай арганізацыі дзяржавы, імкненне або абяднаць некалькі асобных дзяржаў у адну федэрацыю, або звярнуць унітарную дзяржаву ў федэратыўную. Федэралісты - прыхільнікі фед ...

                                               

Шавінізм

Шавіні́зм - ідэалогія і палітыка агрэсіўнага нацыяналізму, пропаведзь нацыянальнай выключнасці і перавагі. Таксама, тэрмін можа выкарыстоўвацца для пазначэння ідэалогіі і практыкі гендарнай перавагі мужчынскі/жаночы шавінізм, інакш названага секс ...

                                               

Эканамічны лібералізм

Эканамічны лібералізм - ідэалогія, якая зяўляецца складовай часткай класічнага лібералізму. У эканамічнай філасофіі эканамічны лібералізм падтрымлівае і прапагандуе эканоміку laissez-faire. Паслядоўнікі эканамічнага лібералізму вераць, што паліты ...

                                               

Этатызм

Этатызм - актыўнае ўмяшанне дзяржавы ў жыццё грамадства, а таксама розныя рэфармісцкія погляды, якія апраўдваюць такое ўмяшанне дзеля карысці ўсяго грамадства.

                                               

Інтэрсекцыянальнасць

Інтэрсекцыянальнасць - гэта аналітычная база даследавання перасячэння розных формаў або сістэм прыгнёту, дамінавання і дыскрымінацыі, якая спрабуе вызначыць, як ўзаемазвязаныя сістэмы ўлады ўплываюць на тых, хто найбольш маргінальны ў грамадстве. ...

                                               

Марксізм

Марксізм - сістэма звязаных паміж сабой: в ідэалагічнай плыні якая сцвярджае непазбежнасць і неабходнасць класавага дужання і вядучую ролю працоўнага класа пралетарыята у развіцці сучаснага грамадства), а філасофскага вучэння "дыялектычны матэрыя ...

                                               

Буржуазія

Кізіма С.А., Лянцэвіч В.М., Самахвалаў Дз.С. Гісторыя Беларусі: Курс лекцый. – Мн.: Выд-ва МІК, 2003. – 91 с. J. Flach, "Les origines Communales" ; А. Lucheire, "Les Communes françaises à lépoque des Capétiens directs" П., 1890; Манаграфіі па гіс ...

                                               

Геварызм

Геварызм - левая палітычная плынь, якая ўзнікла пасля Кубінскай рэвалюцыі і грунтуецца на ленінізме, мааізме, партызанскай вайне і іншых ідэях Эрнэста Чэ Гевары. Ідэалогія мела вялікі поспех сярод партызан Лацінскай Амерыкі і "новых левых" у Захо ...

                                               

Дыялектычны матэрыялізм

Дыялекты́чны матэрыялі́зм - мадэль, кірунак у філасофіі, які сцвярджае першапачатковую ролю матэрыі ў гнасеалагічным плане. Метадалагічным прынцыпам выкрыцця ісціны, вывучэння рэчаіснасці ў дыялектычным матэрыялізме зяўляецца дыялектычны прынцып, ...

                                               

Імперыялізм

Імперыялізм - палітыка стварэння маштабных каланіяльных і эканамічных імперый, экспаніі, барацьбы дзяржавы за сусветную гегемонію. Адзін з ключавых тэрмінаў марксізма-ленінізма. Тармін "імперыялізм" зявіўся ў Англіі ў 1890-я, утвораны ад слова "і ...

                                               

Камунізм рабочых саветаў

Камунізм рабочых саветаў - левакамуністычны рух, узнік у Германіі і Нідэрландах у 1920-х гадах. Прыхільнікі рэтэкамунізму адпрэчвалі ідэю партыі як авангарду пралетарыяту. Прыхільнікі камунізму рабочых саветаў выступалі за рабочую дэмакратыю, яка ...

                                               

Камуністычная партыя

Камуністычная партыя - палітычная партыя, асноўнай ідэалогіяй якой зяўляецца марксізм і камунізм, а асноўнай мэтай - звяржэнне кіруючага класа буржуазіі шляхам рэвалюцыі і ўсталяванне дыктатуры пралетарыяту. Мэты, задачы і метады барацьбы камуніс ...

                                               

Нацыянальны камунізм

Нацыянальны камунізм - ідэалогія пабудовы сацыялістычнай дзяржавы, а затым і камуністычнага грамадства, заснаваная на нацыянальна-культурных асаблівасцях народаў, іх геаграфічным становішчы і гістарычнай спадчыне. Нацыянал-камунізм адхіляе замену ...

                                               

Пралетарскі інтэрнацыяналізм

Пралетарскі інтэрнацыяналізм - марксісцкая канцэпцыя інтэрнацыяналізму, якая падкрэслівае адзінства інтарэсаў рабочых класаў розных краін. Паводле гэтай канцэпцыі, прыгнечаныя класы падобныя ў сваіх задачах, якія складаюцца ў неабходнасці звяржэн ...

                                               

Размеркаванне (эканоміка)

Размеркаванне, у эканоміцы - падзел матэрыяльных даброт паміж субектамі эканамічных адносін. Першаснае размеркаванне звычайна адбываецца на аснове рэалізацыі правы уласнасці ў працэсе стварэння матэрыяльнага дабра, у тым ліку з улікам падзелу пра ...

                                               

Сталінізм

Сталіні́зм - сістэма дзяржаўнага кіравання і сукупнасць дзяржаўнай палітыкі і ідэалогіі, якія ўзніклі ў выніку развіцця створанай бальшавікамі палітычнай сістэмы, заснаванай Кастрычніцкім пераваротам 1917 года, якая атрымала назву ад імя яе ствар ...

                                               

Сталінізм-хаджаізм

Сталінізм-хаджаізм - гэта варыянт сталінізму, які ўзнік у канцы 1970-х гадоў з-за расколу ў мааісцкім руху, які ўзнік пасля ідэалагічнага разрыву паміж Камуністычнай партыяй Кітая і Албанскай партыяй працы ў 1978 годзе. Хаджаізм размяжоўвае сябе ...

                                               

Чучхэ

Чучхэ - паўночнакарэйская ідэалогія, абвешчаная ў 1955 годзе Кім Ір Сенам. У КНДР чучхэ як афіцыйная ідэалогія лічыцца гарманічнай трансфармацыяй ідэй марксізму-ленінізму на аснове старажытнакарэйскай філасофскай думкі. Упершыню пасля вызвалення ...

                                               

Анархія

Анархія можа азначаць наступнае: Адсутнасць цэнтралізаванага кіравання. Тэарэтычнае сацыяльнае уладкаванне грамадства, у якім адсутнічаюць якія-небудзь кіраўнікі ці групы кіраўнікоў. Адсутнасць заканадаўства і апарата прымусу. У гісторыі вядомыя ...

                                               

Безнацыяналізм

Безнацыяналізм - культурная дактрына, галоўнымі мэтамі якой, згодна з маніфестам безнацыяналістаў, зяўляюцца: Знішчэнне ўсіх нацый, разглядаемых як незалежныя сувярэнныя саюзы. Уніфікацыя ўсіх сістэм мер і ваг. Выкарыстанне безнацыянальнай мовы э ...

                                               

Валюнтарызм

Валюнтарызм - 1) ідэалістычны кірунак у філасофіі, які абвяшчае першаасновай быцця волю і тлумачыць яе як сляпую сілу. На гэтай аснове адмаўляюцца абектыўныя законы развіцця прыроды, грамадства і прапаведуецца культ "выбітных асоб". 2) Сацыяльна- ...

                                               

Геапалітыка

Геапалітыка - палітычная канцэпцыя, якая адлюстроўвае складаную залежнасць і сувязь знешняй палітыкі дзяржавы з яе геаграфічным становішчам - кліматам, прыроднымі рэсурсамі, тэрыторыяй і г.д. Гэта вучэнне аб геаграфічнай абумоўленасці палітычных ...

                                               

Гілелізм

Гилелі́зм - дактрына натхнённая равінам Гілелем, сучаснікам Ісуса Хрыста. Л. Л. Заменгоф прыняў яе ў рамках сваіх ідэй выказаных ў стацці "Гілелізм - прапанова па вырашэнню яўрэйскага пытання", выдадзенай ў 1901 годзе. Адказаўшыся ад сіяністскага ...

                                               

Індывідуалізм

Індывідуалізм - маральны, палітычны і сацыяльны светапогляд, якое падкрэслівае індывідуальную свабоду, першараднае значэнне асобы, асабістую незалежнасць і вызнае прынцып "спадзявацца на самога сябе". Індывідуалізм супрацьпастаўляе сябе ідэі і пр ...

                                               

Калектывізм

Калектывізм - жыццёвая пазіцыя, якая патрабуе ад чалавека такіх якасцей, як дружалюбнасць, чалавечнасць, давер, сумленнасць, велікадушнасць, адданасць, без якіх немагчыма жыццё ў грамадстве. Калектывісцкія адносіны, што знаходзяць сваё выяўленне ...

                                               

Камунізм

Камуні́зм - грамадска-эканамічная фармацыя, якая заснаваная на грамадскай уласнасці на галоўныя сродкі вытворчасці. З пункту гледжання тэарэтыкаў камунізму, гэта вучэнне здольнае пераадолець узаемную адасобленасць працы і зрабіць магчымым свабодн ...

                                               

Камунітарызм

Шаблон:Сацыяльнае хрысціянства Камунітарызм ад па-англійску: communitarian - ідэалогія канца XX стагоддзя, якая імкнецца да моцнай грамадзянскай супольнасці, асновай якой зяўляюцца мясцовыя супольнасці і неўрадавыя грамадскія арганізацыі, а не ас ...

                                               

Кансерватызм

Кансерватызм, ідэалагічная прывержанасць да традыцыйных каштоўнасцей і парадкаў, сацыяльных ці рэлігійных дактрын. У палітыцы - кірунак, які адстойвае каштоўнасць дзяржаўнага і грамадскага парадку, непрыйманне радыкальных рэформ і экстрэмізму. Га ...

                                               

Касмапалітызм

Касмапалітызм - касмапаліт, чалавек свету) - ідэалогія, светапогляд, згодна з якім, усе чалавечыя этнічныя групы належаць да адной супольнасці, заснаванай на агульнай маралі. Касмапалітызм можа пацягнуць за сабой ідэю стварэння свайго роду сусвет ...

                                               

Левы камунізм

Левы камунізм - тэрмін, якім прынята пазначаць погляды шэрагу тэарэтыкаў камунізму, якія пасля другога кангрэса Камінтэрна выступілі з крытыкай ленінізму з левай пазіцыі. Левыя камуністы прызнавалі прагрэсіўнае значэнне Кастрычніцкай рэвалюцыі, а ...

                                               

Лібертарыянства

Лібертарыянства уяўляе сабой набор палітычных філасофій і рухаў, якія падтрымліваюць свабоду як асноўны прынцып. Лібертарыянцы імкнуцца максымізаваць палітычную свабоду і аўтаномію, робячы ўпор на свабоду выбару, добраахвотнае абяднанне, індывіду ...

                                               

Нацыяналізм

Нацыяналізм - ідэалогія і кірунак палітыкі, асноватворным прынцыпам якіх зяўляецца тэза пра каштоўнасць нацыі як вышэйшай формы грамадскага адзінства, яе першаснасці ў дзяржаваўтваральным працэсе. Як палітычны рух нацыяналізм імкнецца да абароны ...

                                               

Расізм

Расізм - дактрына і палітыка-ідэалагічная практыка, якая зыходзіць з паданняў, што чалавечы род не зяўляецца адзіным, а складаецца з прынцыпова выдатных адзін ад аднаго відаў, як правіла, іерархічна супадпарадкаванных паміж сабой; сукупнасць канц ...