ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 19




                                               

Вадзіцель

Вадзіцель - фізічная асоба, якая кіруе транспартным сродкам. Да вадзіцеля прыраўноўваецца асоба, якая навучае кіраванню механічнага транспартнага сродку і пры гэтым знаходзіцца ў ім, а таксама вершнік, паганяты скаціны.

                                               

Вазок

Знешні выгляд і форма вазка залежалі ад заможнасці і сацыяльнай прыналежнасці іх уладальнікаў. Утульны, дэкаратыўна аздоблены кузаў меў звычайна козлы для вазніцы, яго абшывалі лубам або тонкімі дошкамі, y заможнай шляхты абівалі знутры сукном, в ...

                                               

Лагістыка

Лагістыка - тэорыя і практыка кіравання матэрыяльна-тэхнічным забеспячэннем і таварна-матэрыяльнымі запасамі. Сёння аддзелы лагістыкі створаны ў шэрагу буйных прамысловых карпарацый і гандлёвых прадпрыемстваў.

                                               

Пасажыр

Пасажыр - чалавек, які знахо́дзіцца на транспартным сродку і не кіруе ім. У грамадскім транспарце пасажыр павінен аплаціць праезд, акрамя некаторых груп, напр. інвалідаў. Пасажыр таксі аплочвае праезд пасля паездкі.

                                               

Порт

Порт - месца на беразе мора ці ракі, уладкованае для стаянкі караблёў і суднаў, што мае комплекс адмысловых збудаванняў для іх абслугоўвання: прычалы, вакзалы, краны, склады, тэрміналы, дапаможны транспарт і г.д. У порце можа быць некалькі прычал ...

                                               

Таксі

Таксі́ - сродак грамадскага транспарту, звычайна аўтамабіль, які выкраыстоўваецца для перавозкі пасажыраў альбо грузаў у любую ўказаную кропку з аплатай праезда машыны па лічыльніку - таксаметру. Часам цана прызначаецца паводле дагавора з кіроўца ...

                                               

Транспартны сродак

Тра́нспартны сро́дак - тэхнічная прылада, прызначаная для перасоўвання грузаў ці людзей. У залежнасці ад характару дарог і асяроддзяў, для руху ў якіх прызначаны транспартны сродак, адрозніваюць: аўтамабіль, аўтацягнік, ровар, матацыкл, трактар, ...

                                               

Чыгуначны транспарт

Чыгу́начны тра́нспарт служыць для перавозкі грузаў і пасажыраў па чыгунках. Шляхі зносін чыгуначнага транспарту ўключаюць: рэйкавыя чыгункі са штучнымі збудаваннямі, прыпыначныя пункты і вузлы з эксплуатацыйнымі збудаваннямі, сродкамі энергазабес ...

                                               

Электробус

Электро́бус - аўтаномны бязрэйкавы механічны транспартны сродак, прызначаны для перавозкі 7 і больш пасажыраў, рухомы з дапамогай цягавага электрапрывада, электрычная энергія для якога запасаецца на борце ў накапляльніку. У якасці накапляльніка і ...

                                               

Гукаўзмацняльнік

Узмацняльнік ні́зкай частаты́, узмацняльнік магýтнасці гýкавой частаты́ - электронная прылада, прызначаная для ўзмацнення электрычных ваганняў, адпаведных адчуваемаму чалавекам гукавому дыяпазону частот. Гукаўзмацняльнік павінен ўзмацняць сігнал ...

                                               

Джытэр

Джытэр ці фазавае трымценне лічбавага сігналу даных - непажаданыя фазавыя і/ці частотныя выпадковыя адхіленні перадаванага сігналу. Узнікаюць з прычыны нестабільнасці задавальнага генератара, змен параметраў лініі перадачы ў часе і рознай хуткасц ...

                                               

Дросель

Дросель дросельная рэдукцыйная арматура - элемент трубаправоднай арматуры, прызначаны для зніжэння редуцыравання працоўнага ціску ў сістэме за кошт павелічэння гідраўлічнага супраціву ў праточнай частцы. у радыётэхніцы - катушка індуктыўнасці, як ...

                                               

Дыёд

Дыёд - шырокі клас двухполюсных прылад, якія абядноўвае прыкмета палярнасці электраправоднасці. Дзеянне цвёрдацельных дыёдаў заснавана на ўласцівасцях p-n пераходу ці пераходаў метал-паўправаднік. Дзеянне вакуумных дыёдаў заснавана на эфекце тэрм ...

                                               

Закон Ома

Закон Ома - фізічны закон, які ўсталёўвае сувязь паміж сілай электрычнага току, напружаннем і супраціўленнем. Закон быў сфармуляваны нямецкім фізікам Георгам Омам у 1826 годзе на аснове эксперыментальных дадзеных. Дакладнае тэарэтычнае абгрунтава ...

                                               

Індуктыўнасць

Індуктыўнасць - фізічная велічыня, якая характарызуе магнітныя ўласцівасці электрычнага ланцуга. Статычная індуктыўнасць - каэфіцыент прапарцыйнасці паміж магнітным струменем і велічынёй гэтага току: Φ = L I {\\displaystyle \Phi =LI} Пазначаецца ...

                                               

Камп’ютар

Камп’ю́тар - машына, якая апрацоўвае дадзеныя згодна са спісам інструкцый. Сучасны камп’ютар складаецца з абсталявання, якое прадстаўляе фізічныя часткі камп’ютара, і праграмнага забеспячэння аперацыйнай сістэмы і прыкладных праграм. Камп’ютары м ...

                                               

Кандэнсатар

Кандэнсатар - двухполюснік, якому ўласціва параўнальна вялікая ёмістасць і амічнае супраціўленне; прылада для захавання электрычнай энергіі. Звычайна складаецца з двух электродаў у форме пласцін, падзеленых дыэлектрыкам, таўшчыня якога малая ў па ...

                                               

Кароткае замыканне

Кароткае замыканне - электрычнае злучэнне дзвюх кропак электрычнага ланцуга з рознымі значэннямі патэнцыялу, не прадугледжанае канструкцыяй прылады і парушаючае яе нармальную працу. Кароткае замыканне можа ўзнікаць у выніку парушэння ізаляцыі ток ...

                                               

Магнітны ўзмацняльнік

Магнітны ўзмацняльнік - гэта электрамагнітная прылада, якая працуе на аснове нелінейных магнітных уласцівасцей ферамагнітных матэрыялаў і прызначана для ўзмацнення ці пераўтварэння электрычных сігналаў. Прымяняецца таксама ў сістэмах аўтаматычнаг ...

                                               

Мікрафон

Мікрафон – электраакустычная прылада, якая пераўтварае гук у электрычны сігнал. Мікрафоны выкарыстоўваюцца ў мностве прыладаў, сярод якіх тэлефоны, дыктафоны, слыхавыя апараты, гуказапісвальная і кінаапаратура, партатыўныя радыёстанцыі, мегафоны, ...

                                               

Мікраэлектроніка

Мікраэлектроніка - гэта падраздзел электронікі, звязаны з вывучэннем і вытворчасцю электронных кампанентаў з геаметрычнымі памерамі характэрных элементаў парадку некалькіх мікраметраў і менш. Узнікненне мікраэлектронікі ў пачатку 60-х гг. 20 стаг ...

                                               

Прагальнасць

Прагальнасць - адна з класіфікацыйных прыкмет імпульсных сістэм, безразмерны каэфіцыент, які характарызуе перыядычны імпульсны працэс і лікава раўняецца адносіне перыяду паўтарэння імпульсу да яго эфектыўнай працягласці. Адваротная да прагальнасц ...

                                               

Рэзістар

Рэзістар - пасіўны элемент электрычнага ланцугу, у ідэальным выпадку характарызуецца толькі супраціўленнем электрычнаму току, гэта значыць, для ідэальнага рэзістара выконваецца закон Ома для аднароднага ўчастку ланцугу: U t = R ⋅ I t {\displaysty ...

                                               

Трансфарматар

Трансфарма́тар - статычная электрамагнітная прылада для пераўтварэння пры дапамозе электрамагнітнай індукцыі пераменнага электрычнага току аднаго напружання ў пераменны ток звычайна другога напружання пры нязменнай частаце і без істотных страт ма ...

                                               

Трыгер

Тры́гер - клас электронных прылад, якія валодаюць здольнасцю доўга знаходзіцца ў адным з двух устойлівых станаў і чаргаваць іх пад уздзеяннем знешніх сігналаў. Кожны стан трыгера лёгка распазнаецца па значэнні выхаднога напружання. Па характары д ...

                                               

Тырыстар

Тыры́стар istor супраціўленне) - кіроўны пераключальны дыёд са шматслойнай структурай электронна-дзірачных пераходаў. Праводзіць ток толькі ў адным кірунку і мае два ўстойлівыя станы: нізкай праводнасці і высокай праводнасці. Характарыстыкамі пра ...

                                               

Тэрмаэлектронная эмісія

Тэрмаэлектронная эмі́сія, эфект Рычардсана - зява вылучэння электронаў у вакуум або разрэджанае асяроддзе нагрэтымі целамі. Упершыню даследавана ў 1900 - 1901 гг. О. У. Рычардсанам. Пакідаючы рэчыва, электроны павінны мець кінетычную энергію, дас ...

                                               

Флэш-памяць

Флэш-памяць - разнавіднасць паўправадніковай тэхналогіі электрычна перапраграмуемай памяці. Гэтае ж слова выкарыстоўваецца ў электроннай схематэхніцы для абазначэння тэхналагічна скончаных рашэнняў пастаянных запамінальных прылад у выглядзе мікра ...

                                               

Фотадыёд

Фотадыёд - тып фотадэтэктара, здольны пераўтвараць святло ў электрычны ток ці напружанне, у залежнасці ад рэжыму дзеяння. Канструкцыйна фотадыёды падобныя на звычайныя паўправадніковыя дыёды з той розніцай, што крышталь паўправадніка можа быць ад ...

                                               

Фронт сігналу

Фронт сігналу ў электроніцы - гэта пераход лічбавага сігналу са стану "нуль" у стан "адзінка". Пераход са стану "адзінка" ў стан "нуль" называюць спадам сігналу. Часта фронт сігналу называюць "пярэднім фронтам", а спад сігналу - "заднім фронтам". ...

                                               

Шыротна-імпульсная мадуляцыя

Шыротна-імпульсная мадуляцыя, ці мадуляцыя праз змену шырыні імпульсаў - працэс кіравання шырынёй высокачастотных імпульсаў правілам, якое задае нізкачастотны сігнал. У электроніцы гэта можа быць кіраванне сярэднім значэннем выходнага напружання ...

                                               

Электронны ўзмацняльнік

Узмацняльнік, або электронны ўзмацняльнік - гэта электронная прылада, якая можа павялічваць магутнасць сігналу. Гэта двухпартовая электронная схема выкарыстоўвае электраэнергію ад крыніцы сілкавання для павелічэння амплітуды сігналу, што паступае ...

                                               

Электрычная магутнасць

Магутнасць, якая выдаткоўваецца ў адзінцы абёму, роўная: w = d P d V = E ⋅ j, {\displaystyle w={\frac {dP}{dV}}=\mathbf {E} \cdot \mathbf {j},} где E {\displaystyle \mathbf {E} } - напружанасць электрычнага поля, j {\displaystyle \mathbf {j} } - ...

                                               

AMD

Advanced Micro Devices, Inc. - амерыканскі вытворца інтэграванай электронікі. Другі найбуйны пастаўшчык x86 і x64-сумяшчальных працэсараў і, з 2006 - відэаплат. Буйны пастаўшчык флэш-памяці. Яе фінансавыя паказчыкі маюць стабільную тэндэнцыю да р ...

                                               

IBM PC

IBM PC - першы масавы персанальны камп’ютар вытворчасці фірмы IBM, выпушчаны ў 1981 годзе. Першы IBM PC меў працэсар Intel 8088 з частатой 4.77 МГц, ад 16 да 256 Кбайт аператыўнай памяці. Складаўся з гарызантальнага корпуса, з размешчанай у ім ас ...

                                               

P-n пераход

p-n пераход уяўляе сабой вобласць кантакту паўправаднікоў p і n тыпу. Часцей за ўсё ствараюць p-n пераход на аснове адзінага крышталя шляхам увядзення ў яго пасродкам дыфузіі донарнага і акцэптарнага дамешкаў у розных канцэнтрацыях. Стварэнне p-n ...

                                               

Антропны прынцып

Антропны прынцып - аргумент "Мы бачым Сусвет такім, таму што толькі ў такім Сусвеце мог паўстаць назіральнік, чалавек". Гэты прынцып быў прапанаваны з мэтай растлумачыць, з навуковай пункту гледжання, чаму ў назіранаму намі Сусвеце мае месца шэра ...

                                               

Барыённая асіметрыя Сусвету

Барыённая асіметрыя Сусвету - перавага ў бачнай часткі Сусвету рэчыва над антырэчывам, што назіраецца. Гэты назіральны факт не можа быць растлумачаны ў здагадцы зыходнай барыённай сіметрыі падчас Вялікага выбуху ні ў рамках Стандартнай мадэлі, ні ...

                                               

Бесканечнасць

Бескане́чнасць - паняцце ў матэматыцы і філасофіі, якое абазначае нейкую велічыню, якая не мае меж або канца. Узнікае ў розных раздзелах матэматыкі ў асноўным як проціпастаўленне паняццю канечнага. Паняцце бесканечнасці выкарыстоўваецца ў аналіты ...

                                               

Войд

Войд - прастора, вольная ад скопішчаў галактык і зораў. Яны ўпершыню былі выяўлены ў 1977 годзе Стэфанам Грэгары і Лаярдам А. Томпсанам у Нацыянальнай абсерваторыі Кітт Пік, а таксама Яанам Эйнасто, М. Йыэвээрам і Э. Таго з Тартускай астрафізічна ...

                                               

Вялікі выбух

Вялі́кі вы́бух - гіпатэтычны пачатак пашырэння Сусвету, перад якім Сусвет знаходзіўся ў сінгулярным стане. Звычайна зараз аўтаматычна злучаюць тэорыю Вялікага выбуху з мадэллю гарачага Сусвету, але гэтыя канцэпцыіі незалежныя адна ад адной. Гіста ...

                                               

Вялікі разрыў

Справядлівасць гэтай гіпотэзы моцна залежыць ад прыроды цёмнай энергіі, а менавіта, ад параметра w, роўнага адносінам ціску цёмнай энергіі да яе шчыльнасці гл. ураўненне стану. Калі w

                                               

Галаграфічны прынцып

Галаграфічны прынцып - гіпотэза, прапанаваная ў 1993 г. знакамітым нідэрландскім фізікам-тэарэтыкам Г. ’т Хоафтам. Тэорыя нагадвае платонаўскую алегорыю пячоры і складаецца з двух асноўных сцвярджэнняў: Уся інфармацыя, якая змяшчаецца ў нейкай во ...

                                               

Геліяцэнтрычная сістэма свету

Геліяцэнтрычная сістэма свету - уяўленне аб тым, што Сонца зяўляецца цэнтральным нябесным целам, вакол якога круціцца Зямля і іншыя планеты. Процілегласць геацэнтрычнай сістэме свету. Узнікла ў антычнасці, але атрымала шырокае распаўсюджанне у ка ...

                                               

Гравітацыйная анамалія

"Гравітацыйная анамалія" - агульны тэрмін, які ўжываецца ў выпадках, калі назіраюцца незвычайныя паказчыкі гравітацыйнага поля або гравітацыйныя характарыстыкі абекта. Тэрмін выкарыстоўваецца таксама ў выпадках, калі матэматычная мадэль гравітацы ...

                                               

Закон Хабла

Закон Хабла - эмпірычны закон, які злучае чырвонае зрушэнне галактык і адлегласць да іх лінейным чынам: c z = H 0 D, {\displaystyle cz=H_{0}D,} дзе z - чырвонае зрушэнне галактыкі, D - адлегласць да яе, H 0 - каэфіцыент прапарцыянальнасці, званы ...

                                               

Звышскопішча галактык

Звышгалактыка, звышскопішча галактык - гіганцкая сукупнасць зорных сістэм. Складаецца з асобных галактык, іх груп і скопішчаў. Памеры 50 - 150 Мпс, маса 10 15 - 10 16 мас Сонца. Форма пляскатая напр., Лакальнае звышскопішча або моцна выцягнутая, ...

                                               

Інфляцыйная мадэль Сусвету

Інфляцыйная мадэль Сусвету - гіпотэза аб фізічным стане і законе расшырэння Сусвету на ранняй стадыі Вялікага выбуху, якая прадугледжвае перыяд паскоранага ў параўнанні са стандартнай мадэллю гарачага Сусвету пашырэння. Першы варыянт тэорыі быў п ...

                                               

Касмалагічная сінгулярнасць

Касмалагі́чная сінгуля́рнасць - асаблівы стан у пачатку касмалагічнага расшырэння Сусвету ў фрыдманаўскіх і некаторых іншых касмалагічных мадэлях агульнай тэорыі адноснасці, што ляжаць у аснове сучаснай касмалогіі. Характарызуецца разбежнымі знач ...

                                               

Квазар

Кваза́р - надзвычай магутнае і далёкае актыўнае ядро галактыкі. Квазары зяўляюцца аднымі з самых яркіх абектаў у Сусвеце - іх магутнасць выпраменьвання часам у дзясяткі і сотні разоў перавышае сумарную магутнасць усіх зорак такіх галактык, як наш ...