ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 130




                                               

Густ

Густ - здольнасць чалавека да распазнавання, разумення і ацэнкі прыгожага і пачварнага ў зявах рэчаіснасці і творах мастацтва. Густ уяўляе сабой вынік працяглага гістарычнага развіцця. У эстэтыцы да 19 стагоддзя ішлі спрэчкі, якую прыроду мае гус ...

                                               

Задавальненне

Задавальненне - пазітыўна афарбаваная эмоцыя, якая мае месца пры задаволенні адной або некалькіх патрэбаў. Антонімамі задавальнення ёсць пакута і боль. Паняцце задавальнення ў філасофіі блізкае шчасцю. З пункту гледжання навукі пад задавальненнем ...

                                               

Ідэал

Ідэал - вышэйшая каштоўнасць, найлепшы, завершаны стан той ці іншай зявы - узор асабістых якасцей, здольнасцей; вышэйшая норма маральнай асобы ; вышэйшая ступень маральнага ўяўлення пра добрае і належнае ; дасканаласць у адносінах паміж людзьмі ; ...

                                               

Ілюзія

Ілюзія - скажонае ўспрыманне рэальна існуючага абекта або з’явы. Ілюзіі могуць узнікаць у псіхічна здаровых людзей.

                                               

Інтуіцыя

Інтуіцыя - здольнасць спасціжэння ісціны шляхам яе непасрэднага перажывання без абгрунтавання з дапамогай лагічных доказаў; працэс непасрэднага атрымання ведаў шляхам цэласнага "схоплівання" праблемнай сітуацыі без лагічнага яе вытлумачэння. Анты ...

                                               

Плюралізм

Плюралізм - філасофска-светапоглядная пазіцыя, згодна з якой існуе некалькі незалежных адзін ад аднаго пачаткаў, першапрычын, відаў быцця, а таксама разнастайнасць ісцін, тэорый, метадаў, формаў і прынцыпаў ведаў, аднолькава раўнавартасных з пунк ...

                                               

Сінкрэтызм

Сінкрэты́зм можа значыць: 1) Нерасчлененасць, якая характарызуе неразвіты стан якой-небудзь зявы. Напрыклад, мастацтва на першапачатковых стадыях чалавечай культуры, дзейнасць і мысленне людзей, а таксама музыка, спевы, танец не былі яшчэ аддзеле ...

                                               

Сузіранне

Шаблон:Кантыянства Сузіранне - спосаб пазнавальнай дзейнасці, рэалізуецца ў непасрэдным зрокавым успрыняцці прадмета. Тэрмін атрымаў катэгарыяльны статус у кантыянстве, дзе яго прататыпам паслужыла слова ням.: Anschauung, гэта значыць "нагляднае ...

                                               

Уласцівасць

Уласцівасць: тое, што належыць рэчы і абумоўлівае яе адрозненне ці падабенства да іншых рэчаў. Сукупнасць усіх уласцівасцей вызначае рэч як пэўную асобную цэласнасць. Найбольш істотныя і ўсеагульныя ўласцівасці, характэрныя для рэчаў і звязаныя з ...

                                               

Феномен

Фено́мен - паняцце, якое ў самым агульным сэнсе азначае зяву, дадзеную ў пачуццёвым сузіранні. У прыродазнаўчых навуках пад феноменам разумеецца назіраная зява ці падзея. У штодзённай мове фенаме́н - незвычайная зява, рэдкі факт, тое, што цяжка з ...

                                               

Экстаз

Экстаз - станоўча афарбаваны афект. Вышэйшая ступень захаплення, натхнення, часам пераходзячая ў ашаломленасць.

                                               

Буда

Як правіла, Сідхартха Гаўтама пазней празваны Будай Шак’ямуні, які жыў прыблізна з 623 г. да н.э. па 543 г. да н.э., і дасягнуў бодхі каля 588 г. да н.э., не лічыцца будыстамі ні першым, ні апошнім Будай. З пункту гледжання класічнай будыйскай да ...

                                               

Вуліца

Вуліца - элемент дарожнай інфраструктуры. Звычайна два шэрагі дамоў і прастора паміж імі для перамяшчэння. Вуліца можа не мець спецыяльнага пакрыцця прастора паміж будынкамі ўяўляе сабой просты ўчастак зямлі, а можа быць пакрыта якім-небудзь трыв ...

                                               

Генеральны план

Генеральны план - адзін з асноўных чарцяжоў архітэктурнага праекта, які паказвае размяшчэнне ў плане аб’екта праектавання і добраўпарадкавання прылеглай да яго тэрыторыі ў пэўных межах. У сучасным горадабудаўніцтве генеральны план - комплексны пр ...

                                               

Звалка

Санкцыянаваныя звалкі - дазволеныя мясцовымі органамі ўлады тэрыторыі існуючыя пляцоўкі для размяшчэння прамысловых і бытавых адходаў. У адрозненне ад палігонаў для цвёрдых бытавых адходаў, не ўладкаваны ў адпаведнасці з патрабаваннямі, санітарны ...

                                               

Магістрат

Магістрат - у XIII-XIX ст. абагульненая назва па Магдэбургскім праве органаў саслоўнага мяшчанскага самакіравання з судом у ВКЛ, і ў некаторых іншых еўрапейскіх дзяржавах.

                                               

Пешаходны пераход

Пешаходны пераход - спецыяльны ўчастак на праезнай частцы дарогі, вылучаны для пераходу пешаходаў на другі бок вуліцы ці дарогі альбо штучнае збудаванне па-над альбо пад праезнай часткай для тых жа мэтаў. Згодна з правіламі дарожнага руху, пешахо ...

                                               

Прадмесце

Прадме́сце - частка забудовы сярэдневяковага горада, якая знаходзілася па-за яго абарончымі мурамі. У функцыянальным і сацыяльным сэнсе блізкае да пасада. Звычайна ўзнікала пры плошчах перад уязнымі брамамі і развівалася ўздоўж дарог, якія вялі ў ...

                                               

Скайлайн

Скайлайн - лінія горада; ўрбаністычная панарама або від на горад збоку. Від на горад зверху не зяўляецца скайлайнам. Слова выкарыстоўваецца фатографамі пры здымцы небаскробаў. Аснову скайлайна складаюць дамінуючыя небаскробы. Скайлайн найбольш эф ...

                                               

Хрушчоўка

Дамы хрушчоўскай пабудовы - савецкія тыпавыя серыі жылых дамоў, якія масава будаваліся ў СССР з канца 1950-х па пачатку 1980-х гг. Назва звязана з М. С. Хрушчовым, у часы знаходжання якога на пасадзе кіраўніка СССР была пабудавана большасць гэтых ...

                                               

Заходняя культура

Заходняя культура, таксама Заходняя цывілізацыя, Заходні лад жыцця - тэрмін, які шырока выкарыстоўваецца для абазначэння сацыяльных нормаў, маральных каштоўнасцяў, традыцыйных звычаяў, сістэм вераванняў і палітычных сістэм, якія маюць еўрапейскае ...

                                               

Інфраструктура

Інфраструкту́ра - комплекс узаемазлучаных абслуговых структур, што складаюць і/ці забяспечваюць падмурак для вырашэння праблемы. Тэрмін запазычаны з ваеннай лексікі, дзе азначае сістэму стацыянарных абектаў, прызначаных для забеспячэння навучання ...

                                               

Кунтуш

Кунтуш - верхняе мужчынскае адзенне, якое апраналі на жупан. На Беларусь прыйшоў з Венгрыі праз Польшчу. Разам з жупанам стаў традыцыйным адзеннем заможных людзей, складаючы так званы кунтушовы строй. Шылі доўгім, ніжэй каленяў. Насілі звычайна р ...

                                               

Ночвы

Ночвы, начоўкі ― у беларускім побыце выдзеўбанае з дрэва карыта, пасудзіна з шырокім адкрытым верхам. Рабілі ночвы з ліпавага або асінавага цурбана, колатага напалову. Нутро выдзёўбвалі цяслой, сценкі і дно згладжвалі разцом. Тыповыя памеры прыкл ...

                                               

Старажытная Грэцыя

Грэцыя Старажытная, Элада - агульная назва тэрыторыі старажытнагрэчаскіх дзяржаў, якія займалі поўдзень Балканскага паўвострава, астравы Эгейскага мора, узбярэжжа Фракіі, заходняю берагавую паласу Малой Азіі і распаўсюджвалі свой уплыў у перыяд г ...

                                               

Абол

Абол – 1) у старажытнай Грэцыі тавар-грошы ў выглядзе 4-граннага жалезнага прута, які складаў 1/6 драхмы; вагавая адзінка для серабра ; медная манета – 1/6 драхмы. 2) У Заходняй Еўропе 2-й паловы VIII - X стст. вагавая адзінка серабра 0.85 г., ся ...

                                               

Акропаль

Акро́паль: узвышаная частка старажытнагрэчаскага горада. У эгейскі перыяд там змяшчаліся гарадскія ўмацаванні, пазней акропалі ператварыліся ў цэнтры рэлігійна-палітычнай забудовы гарадоў. Найбольш вядомы акропаль у Афінах, забудова якога была па ...

                                               

Архаічная Грэцыя

Архаічная Грэцыя - эпоха ў гісторыі Грэцыі, якая ахоплівае перыяд 8-6 стагоддзяў да н.э. Тэрмін "архаічная Грэцыя" быў прыняты сярод гісторыкаў у 18 стагоддзі і паўстаў фактычна ў ходзе вывучэння грэчаскага мастацтва. Першапачаткова архаічны перы ...

                                               

Ахейскі саюз

Ахейскі саюз: палітычнае абяднанне старажытнагрэчаскіх полісаў Пелапанеса. Існавала з ~280 да н.э. да 146 да н.э. Саюз быў створаны дзеля барацьбы з Македоніяй і Эталійскім саюзам за гегемонію ў Грэцыі. У 2-й пал. 3 ст. да н.э. ў Ахейскі саюз ува ...

                                               

Гісторыя Таранта

Гісторыя Таранта пачынаецца ў 8 стагоддзі да н.э., нягледзячы на сведкі, якія сцвярджаюць існаванне паселішча ў дагістарычныя часы. Калі вас нехта запытае, як Таранта набыў сваю вяліч і такім застаецца, альбо як павялічыць яго багацце, адкажыце с ...

                                               

Іанійскі саюз

Іанійскі саюз - абяднанне старажытнагрэчаскіх полісаў Іоніі. Згодна традыцыі, Іанійскі саюз узнік у 1086 да н.э. г. да н. э. - 1075 да н.э. г. да н. э. як палітычнае і рэлігійнае абяднанне іанійскіх калоній у Малой Азіі. Першапачаткова ўключаў 7 ...

                                               

Класічная Грэцыя

Класічная Грэцыя - перыяд у гісторыі Грэцыі, які ахоплівае 5 - 4 стагоддзі да нашай эры, эпоха найвышэйшага росквіту поліснага ладу. У выніку перамогі грэкаў у грэка-персідскіх войнах 500 - 449 да н.э. адбываецца бурнае развіццё Афін, ствараецца ...

                                               

Марафонская бітва

Марафонская бітва - бітва ў час грэка-персідскіх войнаў на Марафонскай раўніне недалёка ад Афін. Войска Афін разам з саюзнікамі Мільтыяд; відаць, каля 11 тыс. ч. узяло поўную перамогу над войскам Персідскай імперыі Датыс і Артаферн; не меней за 2 ...

                                               

Нікіеў мір

Нікіеў мір - мір паміж Афінскім марскім саюзам і Пелапанескім саюзам на чале са Спартай. Атрымаў назву паводле імя правадыра мірнай партыі ў Афінах Нікія. Нікіеў мір завяршыў першы этап Пелапанескай вайны - так званую Архідамаву вайну. Быў заключ ...

                                               

Пелапанескі саюз

Пелапанескі саюз – аб’яднанне старажытнагрэчаскіх полісаў Пелапанеса на чале са Спартай у 2-й палове VI – сярэдзіне IV стст. да н.э. У саюз увайшлі: Карынф, Эліда, Аркадыя, Сікіён, Аргаліда, Мегара. Склаўся як гарантыя гегемоніі Спарты ў Грэцыі, ...

                                               

Спарта

Спарта - горад у Грэцыі ў вобласці Лаконія на поўдні паўвострава Пелапанес, у даліне ракі Эўротас. У Старажытнай Грэцыі Спарта была горадам-дзяржавай.

                                               

Старажытныя Афіны

Старажытныя Афіны - горад-дзяржава ў Атыцы, якая з V стагоддзя да н.э. адагрывала нароўні са Спартай вядучую ролю ў гісторыі Старажытнай Грэцыі. У Старажытных Афінах сфарміравалася дэмакратыя, атрымалі класічныя формы філасофія і мастацтва тэатра ...

                                               

Старажытныя македонцы

Паходжанне старажытных македонцаў зяўляецца дыскусійным пытаннем, прычым навуковыя дыскусіі ўскладняюцца палітычнымі спрэчкамі паміж Грэцыяй і Рэспублікай Македоніяй, паколькі Грэцыя лічыць назву Македоніі грэчаскай і не пагаджаецца прызнаваць яе ...

                                               

Элада

Элада - саманазва грэкамі сваёй краіны. Слова Грэцыя мае лацінскае паходжанне і на грэчаскай мове не выкарыстоўваецца. Першапачаткова назва горада і вобласці ў паўднёвай Фесаліі - Фтыатыдзе, паступова распаўсюдзілася на ўсю Грэцыю. З прыняццем тэ ...

                                               

Элінізм

Элінізм - перыяд гісторыі Усходняга Міжземнаморя, Пярэдняй Азіі і Прычарнаморя з часу заваёваў Аляксандра Македонскага да 30 да н.э. Тэрмін быў уведзены нямецкім даследчыкам І. Г. Дройзенам у працы "Гісторыя элінізму" 1836 - 1843, і пачаткова азн ...

                                               

Аналы (Тацыт)

Аналы рымскага гісторыка і сенатара Тацыта - гісторыя Рымскай імперыі ад праўлення Тыберыя да Нерона. Летапіс зяўляецца важнай крыніцай для сучаснага разумення гісторыі Рымскай імперыі ў першым стагоддзі. Аналы - апошняя праца Тацыта, і сучасныя ...

                                               

Гладыятар

Гладыятар - воін-нявольнік часоў старажытнага Рыма, які выступаў на відовішчных мерапрыемствах, змагаючыся на арэне з іншымі гладыятарамі, або з жывёламі. Самая вядомая арэна, дзе змагаліся гладыятары - Калізей у Рыме. Гледачы арэны маглі прагала ...

                                               

Год чатырох імператараў

Год чатырох імператараў - перыяд у гісторыі Рымскай імперыі, на працягу якога на прастоле змянілася чатыры кіраўніка: Гальба, Атон, Вітэлій і Веспасіян.

                                               

Кліентэла

Кліентэла - форма сацыяльнай залежнасці ў Старажытным Рыме: узаемныя прававыя, сацыяльныя і эканамічныя абавязацельствы паміж плебеямі і патрыцыямі. Узыходзіць да часоў распаду радавога ладу. Кліентэла мела асаблівае значэнне ў перыяд Рэспублікі, ...

                                               

Муніцыпій (Старажытны Рым)

Муніцыпій у рымскай дзяржаве - горад, свабоднае насельніцтва якога атрымлівала ў поўным ці абмежаваным абёме права рымскага грамадзянства і самакіраванне. Першапачаткова розны муніцыпальны статус падаваўся толькі асобным гарадам. Усе жыхары Італі ...

                                               

Нарэя

Нарэ́я - старажытны галоўны горад таўрыскаў у Норыку, па імі якога называлася ўся правінцыя. Ён знаходзіўся ў цэнтры правінцыі на рацэ Мурыі і вядомы тым, што рымляне пацярпелі тут паражэнне пад правадырствам консула Гнея Папірыя Карбона ад кімвр ...

                                               

Рымляне

Рымляне, і радзей ужываецца квірыты ; таксама рымскі народ - лац.: Populus Romanus) - народ, які зарадзіўся на тэрыторыі Апенінскага паўвострава, у рэгіёне Лацыум, у межах горада Рым. З прычыны заваяванняў, актыўнай каланізацыі і палітыкі асіміля ...

                                               

Рымская імперыя

Рымская імперыя - пострэспубліканская фаза ў развіцці старажытнай рымскай дзяржаўнасці, характэрнай рысай якой былі аўтакратычная форма праўлення і вялікія тэрытарыяльныя ўладанні ў Еўропе і Міжземнаморі. Адзіная дзяржава ў гісторыі, якой належал ...

                                               

Рымская рэспубліка

Гэты артыкул утрымлівае звесткі пра гісторыю Старажытнага Рыма пачынаючы з 509 года да н.э. Асноўны артыкул аб усёй старажытнарымскай цывілізацыі - Старажытны Рым Рэспубліка - гістарычная эпоха Старажытнага Рыма. Дзяржаўна-палітычны лад Рэспублік ...

                                               

Рымскі кліматычны оптымум

Шаблон:Галацэн Рымскі кліматычны оптымум - кароткі адрэзак субатлантычнага перыяду, які ахоплівае час з пачатку кіравання Актавіяна да прыкладна 400 г. н.э. Мяккі клімат спрыяў росквіту буйных імперый. Менавіта на гэты перыяд прыпадае максімальна ...